Poenpoenpoenpoen, geld in herbestemming

Poenpoenpoenpoen, geld in herbestemming

Blog Sander Gelinck | 6 juli 2014
Coehoorn is slow urbanism en protest tegen snel geld. Het Arnhemse Bruishuis neemt de tijd en laat zien dat rekenen aan herbestemming ook heel eenvoudig kan. De Nieuwe Stad in Amersfoort ontwikkelt zich sneller dan de initiatiefnemers hadden verwacht en zet geld in als middel.

Slow urbanism in de nieuwe economie – vertrouwen win je door doen – toeval bestaat niet – geld van doel naar middel


Terwijl het FD zaterdag voor miljarden aan nieuwe fusies en overnames voorspelt, ingegeven door de lage rente die private equity koopbelust maakt (snel geld en snelle jongens), had ik deze week drie interessante gesprekken over de rol van geld in herbestemmingen.

Coehoorn Centraal is wat tegenwoordig ook wel slow urbanisme wordt genoemd. Zeven gebouwen en een braakliggend terrein in de wijk tegenover het station van Arnhem, ooit door de gemeente aangekocht voor grootse plannen, worden nu door Peter Groot en Paul de Bruijn (werkend vanuit een stichting) met gebruikers gevuld. Langzaam en ‘van onderop’ zoals dat tegenwoordig heet, hebben zij enkele tientallen bedrijfjes uit de creatieve hoek naar de gebouwen verleid en het braakliggende terrein omgetoverd tot Stadspark. Voor de initiatiefnemers draait het om de mensen: de ondernemers, de buurtbewoners: ‘gebouwen zijn belangrijk, maar het zijn de mensen die bepalen of een wijk gaat leven’. Geld verdienen is niet het doel, als mensen de wijk weten te vinden en in een ander gebouw gaan werken, ook prima. De initiatiefnemers hekelen de puinhopen die het snelle geld in de stad heeft achtergelaten. Zelf laten ze zich niet meer dan een dag per week betalen voor hun werk (ze werken er veel meer aan) en hun beloning is gemaximeerd tot de ‘Coehoornnorm’. Het tarief waartegen ze ook de gebruikers aanmoedigen om elkaar in te huren. Lokale economie te maken. En de stichting ontvangt geen cent subsidie.

Oranje-spetter-denken en resultaat-plus-nul
Ook in het Bruishuis en Akker 71, nemen ze de tijd. Volkshuisvesting Arnhem transformeerde twee overbodige verzorgingsflats midden in ‘haar wijk’ Malburgen tot ‘sociale bedrijfsverzamelgebouwen’: werk-, woon- en ontmoetingsplek voor de wijk. Maar de corporatie ‘gaat niet op jacht naar huurders’, vertelde Gerda Koopmans me al eerder, ze zien wel wie er op de twee ‘bejaarde bejaardenflats’ afkomen. ‘Wij geloven in ‘oranje spetters’, er gebeurt iets onverwachts en dat maakt van alles los, brengt allemaal ideeën op gang’ vatte Henk van Ramshorst de filosofie samen, die overigens veel wegheeft van de Serendipity van S2M. Uiteraard heeft Volkshuisvesting nagedacht over de accenten die ze in de gebouwen legt, maar de gebruikers (en het toeval dus) bepalen wat het gebouw wordt. Geld? ‘Heel eenvoudig: net als thuis hebben we uitgerekend wat de kosten zijn. Die moeten we terugverdienen’. Dat kennen we nog van vroeger toch, grondexploitaties die op nul sluiten? Volkshuisvesting, niet verlegen om goede one-liners, ziet dat anders. Ze noemt dat: resultaat-plus-nul.

Geld als middel
De Nieuwe Stad in Amersfoort heeft niet de luxe van een afbetaald, of een tegen kostprijs te huren, gebouw. Schipper Bosch, een ontwikkelende belegger heeft de 20.000 vierkante meter voormalige Prodentfabriek in Amersfoort gewoon moeten kopen. Maar verder zijn de overeenkomsten met Coehoorn groot. Beide willen stad maken, nieuwe economie laten ontstaan in de oude gebouwen, en in beide is als eerste gezorgd voor goede koffie en dito broodje. Beide initiatiefnemers formuleren als ‘misschien wel de lastigste opgave’ om het vertrouwen van de rest van de stad – politiek, inwoners en hun eigen huurders – te winnen. Hoe kunnen ze laten zien dat het hen ernst is. Dat ze écht iets van waarde willen maken, dat bijdraagt aan de stad. Het zit overigens wel goed met dat vertrouwen in de Nieuwe Stad. De eerste dertig moestuinbakken (niet voor de huurder, maar voor iedereen), waren snel uitverkocht, nieuwe zijn in de maak. En ook de opgeknapte werkruimtes in de oude gebouwen worden, sneller dan verwacht zelfs, verhuurd. Waardoor de initiatiefnemer weer wat werkkapitaal heeft om in de niet-rendabele delen van de nieuwe microstad te investeren. Zoals een tijdelijk paviljoen aan het nieuwe stadspark dat nu nog parkeerterrein is. Ja dat leest u goed: het nieuwe stadspark dat nu nog parkeerterrein is. In Arnhem schreeuwde een braakliggend terrein om invulling, in Amersfoort moest de zaag in het asfalt om er een boom te planten. Maar de boom staat er (zie foto), en als het nodig is geeft initiatiefnemer Bülent Yokus de boom elke dag zelf water.

Oja die wereld van het snelle geld? Voor wie daar nog van droomt, raad ik aan ook de reacties bij het FD-artikel te lezen. De durfkapitalisten worden sprinkhanen, graaiers en geldwolven genoemd. Die kenden we al, ‘banksters’ van de oude economie nog niet. En dat nog wel in het voormalig lijfblad van de snelle jongens.

468 ad