Cocreatie: lessen uit DeFlat

Cocreatie: lessen uit DeFlat

Sterre Hijlkema deed onderzoek naar kluswonen als hergebruikmethode voor leegstaande gebouwen met als casus DeFlat in de Bijlmer, goed voor 25% van alle Amsterdamse verkopen in de eerste zes maanden van 2013 aldus Property.nl vorige week. Sterre schreef een artikel over de do’s en don’ts met deze manier van herontwikkelen dat hier is te downloaden. Het volledige onderzoek is te downloaden van haar site.  Herbestemmingacademie vroeg haar naar de belangrijkste conclusies van haar onderzoek.

HA: Je thesis heeft als titel De kracht van cocreatie. Wat is de kracht van cocreatie in één of twee zinnen?
Sterre Hijlkema: Cocreatie is een koepelbegrip voor de verschuiving in de wijze waarop producenten producten ontwikkelen. Het klinkt wellicht als een ingewikkeld proces maar het houdt in principe niets meer in dan dat producenten in meer of mindere mate samen met de consument een product ontwikkelen. Door cocreatie toe te passen kan het product beter aansluiten op de steeds meer gedifferentieerde wensen van de consumenten. Hiernaast ervaren mensen welke een product zelf ontwikkelen een groter mentaal eigenaarschap met het product. Met betrekking tot de woningmarkt kan dit een verduurzaming van de markt betekenen; een ‘cocreatie woning’ betekent namelijk een hogere mate van tevredenheid bij de woonconsument door aansluiting op de persoonlijke woonwensen.

HA: Als je eigenaren van leegstaande gebouwen die met klussers of een groep geïnteresseerden aan de slag willen, drie do’s en drie don’ts mag geven, liefst zo concreet mogelijk, welke zijn dat dan?
SH: De do’s:

  • Zorg voor bewustwording en transparantie over het proces en de wederzijdse verwachtingen: Zonder transparantie ontstaat er geen vertrouwen in het proces. Dit is voor zowel eigenaar als klusser/geïnteresseerde van belang. De lengte van het proces, de verwachte wederzijdse investeringen en de afbakening in verantwoordelijkheden onderling dienen vooraf vastgesteld te worden.
  • Biedt snelle ondersteuning: Geef duidelijk het beeld af open te staan voor vragen vanuit kopers. Snelheid in het aanpakken van onduidelijkheden is van belang.
  • Wees flexibel: Niet alle bewoners willen alles zelf klussen. Zoek als verkoper van leegstand alle mogelijke partijen waarmee de klussers kunnen samenwerken, zoals architecten, aannemers, hypotheekverstrekkers, interieurontwerpers. Hoewel de kopers zelf de woning kunnen ontwikkelen, is het onwaarschijnlijk dat zij allemaal vakspecialisten zijn en sommige hebben hierbij de behoefte tot ondersteuning.

En de don’ts:

  • Wisseling in kopersgroep/vrijblijvende interesse: Zorg ervoor dat de groep mensen met wie de ontwikkeling wordt gestart voor een groot deel vaststaat. Afhakers en inhakers maken het tot een rommelig proces. Terwijl juist een soepele samenwerking tussen klussers en eigenaren van belang is voor het succesvol hergebruiken van leegstand.
  • Werken vanuit meerdere bedrijfsnamen: De aanbieder dient één eenduidige samenstelling te hebben vanuit het kopersperspectief om verwarring te voorkomen. Omdat het een lang proces is zullen wellicht meerdere partijen betrokken zijn bij de ontwikkeling, maar wissel niet tussen partners met het contact met de kopers.
  • Teveel invullen koperswensen: Kopers kunnen je verrassen met hun uiteenlopende wensen. Geef kopers hiervoor de ruimte. Blijf ze wel prikkelen met ideeën en het verbeelden van de mogelijkheden maar baken het niet teveel af. Geef ze alle ruimte de woning naar hun eigen wensen in te vullen.

HA: In je onderzoek stel je dat vertrouwen en daarmee communicatie misschien wel de belangrijkste redenen voor succes van DeFlat zijn. Maar ik neem aan dat prijs, plaats, promotie en productkenmerken ook nog steeds een belangrijke rol spelen. Wat zouden anderen dan kunnen leren uit DeFlat over die 4 oude marketing-P’s?
SH: In wezen zijn de vier marketing-P’s nog steeds van toepassing. Alleen verschuift hun inhoud bij het kluswoonproces. Een kluswoning is meer dan een door de aanbieder mooi ingepakte betaalbare woning. Bij het aanbieden van een kluswoning gaat het om wat de koper uit het productkenmerk ‘kluswoning’ kan halen: een op zijn of haar wensen afgestemd product. Wat ook nog eens betaalbaar is. Dit dient duidelijk naar voren te komen bij de promotie van kluswoningen. Bij deze vier P’s kan ‘Proces’ worden toegevoegd. Aangezien bij kluswoningen zoals in DeFlat de koper vroegtijdig in het ontwikkelingsproces betrokken wordt. Dit biedt kansen maar ook uitdagingen en beperkingen. Deze staan in mijn onderzoek centraal.

HA: In allerlei media zie je dat co-creatie hip en trendy aan het worden is. Net als tijdelijk gebruik, stadslandbouw en dergelijke. Concepten als kluswoningen worden door de voorstanders gezien als blijvertjes. Oude aanbieders hebben het nakijken aldus die mensen. Maar als je de Spontane Stad (Urhahn en Ruimtelijk Planbureau) leest, is duidelijk dat veel gemeenten en traditionele bouwers/ontwikkelaars daar helemaal niet van overtuigd zijn. Zij zien het als een tijdelijk fenomeen. ‘Waait wel over als de crisis over is’, die houding. Waar sta jij in die discussie en welke argumenten overtuigen jou daarin?
SH: Dit is een interessante discussie. Ik denk dat de gemeenten en traditionele ontwikkelaars met deze conservatieve mening niet veel verder kijken dan het financiële plaatje bij kluswoonprojecten, stadslandbouw en tijdelijk gebruik. Tenslotte bieden al deze fenomenen veel meer mogelijkheden. Ik denk dat we de crisis en de opkomst van veel van deze voorbeelden alleen kunnen linken bij het ontstaan hiervan. Natuurlijk passen zij bij het financieel klimaat, maar ondertussen blijken zij ver dragende voordelen te hebben, voor alle betrokken partijen. Ik denk dat het onzinnig is te denken dat het weer zal verdwijnen. Niet alleen ontstaan er hele nieuwe stedelijke netwerken omtrent tijdelijk gebruik en stadslandbouw (zoals Eiland8). Maar ook de voordelen hiervan zullen in tijden van financiële groei blijven. Zo kan hergebruik van leegstand door kluswonen of andere cocreatie vormen voor meer betrokken bewoners zorgen, kunnen aanbieders hierdoor veel leren over de wensen van kopers en kan er een veel waardevollere woning voor de koper ontstaan. Kopers krijgen zo “echt iets van zichzelf”. Wellicht, in tijden van ruimere investeringsmogelijkheden, is het met betrekking tot kluswoningen mogelijk om de kopers niet zelf te laten klussen maar dit meer uit handen te nemen. Al heeft het klussen zelf ook zijn voordelen; buurtcohesie ontstaat als klussers samen moeten werken en mensen worden meer verbonden met hun woning waardoor verwacht kan worden op langere termijn een lagere woonmobiliteit ontstaat. Wellicht wordt het om deze redenen in tijden van een beter financieel klimaat wel gesubsidieerd door gemeenten! Wanneer de crisis plaats maakt voor koopkrachtigere woningkopers kan ik mij hiernaast ook goed voorstellen dat mensen juist een woning willen kopen welke precies aansluit bij hun wensen. Dit kan via cocreatie.

HA: Je bent nu werkzoekend, maar ook betrokken bij Eiland8. Kun je iets meer vertellen over dat project?
SH: Eiland8 is een onderzoek dat ik net ben gestart. Het is super interessant, een volgende keer schrijf ik er graag meer over. Eiland8 is een project in Kanaleneiland, Utrecht van twee woningcorporaties (Mitros en Portaal) om in acht flatgebouwen leegkomende woningen tijdelijk te verhuren aan creatieve ondernemers en tijdelijke huurders met als doel een creatieve broedplaats te creëren.

HA: En tenslotte: ben je in je onderzoek nog andere inspirerende voorbeelden van herbestemmen door eindgebruikers tegengekomen, bijvoorbeeld in het buitenland?
SH: Ja! Heel veel. Berlijn is natuurlijk een soort bakermat. Ik heb er mijn master gedaan, en daar geïnspireerd door mensen die gewoon doen. Onder andere rondom het braakliggend terrein rond de voormalige Berlijnse muur. Daar zijn vele kleine en grotere initiatieven te vinden. Echt pareltjes. Tips voor een Berlijnreis: RAW tempel (wijk-community en uitgaanscentrum), het stadsstrand (en zwembad) aan de Spree, stadscamping Tentstation en het Betahaus (flexwerkplekken in leegstaand kantoor). Maar eentje die nog niet zoveel mensen kennen is Gdansk, de leegstaande haven in Polen. Echt een enorm terrein. En midden in het terrein is een klein gebouw in gebruik door kunstenaar en worden veel activiteiten georganiseerd. Hip, cultureel verantwoord en ondernemend Gdansk is er graag te vinden bleek na een bezoekje! Wie meer wil lezen moet maar even kijken op deze en deze sites.

Download  het artikel hier.
Door naar website Sterre Hijlkema: klik hier.

 

468 ad

Leave a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *